Rauðholt

Nov 12, 2003

Mynd af bænum

Posted at 01:45 am by bondakonan
Make a comment

Rauðholt

Rauðholt er ríkiseign, en áður eign Vallaneskirkju. Fátt sagna er um Rauðholtsbændur á fyrri tíð utan nokkurra af Ísleifi Egilssyni og Egli syni hans, er þar bjuggu á 19 öld. Þeir feðgar voru auðsælir en í ýmsu kynlegir til orðs og æðis. Þeir voru af ætt Egils Sturlusonar. Eftir Egil bjó Ármann sonur hans í Rauðholti til 1886, síðan Jóhann Jónsson líklega eitt ár og Þorsteinn Þorsteinsson 2 ár og tekur þá ábúendatal við.

Rauðholt stendur syðst á ásenda austanvert við viðáttumikið múrlendi, sem liggur beggja megin Selfljóts inn á móts við Ketilsstaði og þó vel það austan fljóts. Mýrlendi þetta er kallað Blá eða Bláin og Rauðholtsblá, sá hluti er Rauðholt heyrir til. Jörðin nær austur að Geitabjargardalslæk í samnefndri dalskoru, þröngri milli alhárra klettaása, tæpan 1 km austur af bæ, og vestur að Selfljóti. Fljótið er lygnt og fellur nokkurn veginn beint með Rauðholtslandi og hefur grafið alldjúpan farveg niður í jökulleirlag, sem er undirstaða flatlendisins í kring. Skeljar í leirlagi þessu vitna um sjávarbotn á fyrri jarðsögutíma.

Að norðan liggja mörk við Grænuhlíð frá Ytri-Forvaðakletti við Selfljót um 1 km innan við Hjaltastaðaveg eða brú, og í Getabjargadalslæk sunnan við Fálkhamra. Suðurmörk eru við Hreimsstaði.

Rauðholtsland skiptist í tvo ólíka hluta, annars vegar blána, sem sums staðar er marflöt en hallar annars staðar litið eitt niður að fljótinu. Bláin er 4-5 km álengd og allt að einn á breidd, en gengur þó í odd við Forvaðaklett. Hins vegar eru ásarnir, klettóttir, hábryggjaðir, og bergið heflað af skriðjöklum, lagskipting blágrýtisins kemur þar glöggt í ljós. Milli ása liggja þröng sund og dalir út og fram. Dæmigerðir um þetta ásalandslag eru Tinnudalur og Geitabjargadalur austur af bæ og suður af Breiðublá. Kolöxl er á milli dalanna. Nípa og Hádegisöxl munu tróna bæst suður frá bæ. Af Nípunni er mjög víðsýnt um allar sveitir úthéraðs. Eyðibýli, Goðrúnarstaðir er neðan við axlir um 1 ½ km suður af bæ. Þar eru sögulaus ummerki bæjarhúsa, gripahúsa og túngarðs. Keldur lækir og tjarnir eru víða í sundum og kaldavermslisdý, en eigi vötn og silungsveiði engin nema í fljótinu.

Tvær rústir, sem gætu verið rústir af bænhúsum, má greina, önnur skammt utan og neðan við tún og hin lágum áshrygg norður af Goðrúnarstöðum.

Rauðholt þótti engin kostajörð. Þó er gróður fjölskrúðugur, í ásum allar algengar tegundir lyngs, svo sem beittibuski, sauðamergur og sortulyng auk berjalyngsins, birkikræklukvistir á stöku stað, en fjalldrapinn ríkjandi um móa og mýrar. Fram um 1930 mátti finna í húsum árefti úr sverari birkistofnum en nú vaxa í skógum á Úthéraði. Engjar þóttu reytingssamar, smáblettir um alla landareignina, flóar og sund blaut og leirug vaxin snjónál og mýrarstör, en jaðrar og enni með víðilaufi, góðgæti, sem ilmaði ógleymanlega vel þurrt.

Harðvellisblettir niðri á fljótsbökkum voru jafnan þrautnagaðir af stórgripum. Vetrarbeit seig um afrifnar ásabrúnir. Gamla túnið var með brattar brekkur víða, jarðgrunnt og grýtt nema syðsti og lægsti hluti þess. Í túninu hvíla Grettistök á klapparrimum og bríkum, kjörnar leikstöðvar barna. Merkilegast er Rauðssæti með far eftir jötunrass og vott af stólbaki.

Björg Benjamínsdóttir segist hafa heyrt kvarnarhljóð í kletti framan við Rauðholt.

1703. Manntal.

Steingrímur Kolbeinsson. F. 1654. Bóndi hreppstjóri

Kolbeinn Steingrímsson. F. 1692. hans sonur.

Sesselja Bjarnadóttir. F. 1680. bústýra.

Jón Arnbjarnarson. F. 1670. vinnumaður.

Ásdís Þorsteinsdóttir. F. 1652. vinnukona veik.

Steinunn Pétursdóttir. F. 1683. léttastúlka.

1801. Manntal.

Egill Kolbeinsson. F. 1739. Bóndi.

Guðrún Ísleifsdóttir. F. 1745. Húsfreyja.

Ísleifur Egilsson F. 1774. Þeirra barn.

Árni Egilsson. F. 1775. Þeirra barn.

Jón Egilsson. F. 1789. Þeirra barn.

Guðbjörg Egilsdóttir. F. Þeirra barn.

Ólöf Sigurðardóttir. F. 1720. niðursetningur.

1816. Manntal.

Ísleifur Egilsson F. 1774. Rauðholt Viðastaðir í Hjaltastaðasókn. húsbóndi

Arndís Jónsdóttir.F. 1766. Rauðholt Hlaupandagerði í Hjaltastaðasókn. hans kona.

Guðmundur Ísleifsson F. 1803. Rauðholt í Hjaltastaðasókn, þeirra barn

Guðríður Ísleifsdóttir F. 1804. Rauðholt í Hjaltastaðasókn. þeirra barn

Sólveig Ísleifsdóttir. F. 1809. Rauðholt í Hjaltastaðasókn. þeirra barn

Egill Ísleifsson. F. 1807. Rauðholt í Hjaltastaðasókn. þeirra barn

Guðrún Ísleifsdóttir. F. 1806. Rauðholt í Hjaltastaðasókn. þeirra barn

Stefán Guðmundsson. F. 1793. Rauðholt Hrjótur í Hjaltastaðasókn vinnumaður

Steinunn Sturladóttir. F. 1778. Rauðholt Ós í Hjaltastaðasókn vinnukona

Jón Geirmundsson. F. 1746. Rauðholt Gagnstöð í Hjaltastaðasókn niðursetningur.

1845. Manntal.

Egill Ísleifsson. F. 1807. Bóndi. Hér í sókn.

Anna Oddsdóttir. F. 1817. Hans kona. Hofteigssókn

Guðrún Egilsdóttir. F. 1843. Þeirra barn. Hér í sókn.

Jarðþrúður Stefánsdóttir. F. 1833. Fósturbarn. Eiðasókn.

Vigdís Grímsdóttir. F. 1807. Í brauði hjónanna. Kirkjubæjarsókn.

Guðmundur Guðmundsson. F. 1832. Hennar sonur, léttapiltur. Hér í sókn.

Ingibjörg Jónsdóttir. F. 1807. Vinnukona. Saurbæjarsókn.

Árni Árnason. F. 1800. Vinnumaður. Þingmúlasókn.

Kolbeinn Egilsson. F. 1776. Niðursetningur, en lifir af sínu. Hér í sókn.

1859-1877. Manntal 1 Október 1860. Hann er bóndi fyrir eins og sést hér.

Egill Ísleifsson F. 1807. Bóndi. Hér í sókn.

Anna Oddsdóttir. F. 1817. Hans kona. Hofteigssókn

Guðrún Egilsdóttir. F. 1843. Þeirra barn. Hér í sókn.

Vilborg Egilsdóttir. F. 1849. Þeirra barn. Hér í sókn.

Ármann Egilsson. F. 1850. Þeirra barn. Hér í sókn.

Ísleifur Egilsson. F. 1855. Þeirra barn. Hér í sókn.

Egill Árnason. F. 1843. Fósturbarn. Hér í sókn.

Anna Árnadóttir. F. 1845. Fósturbarn. Hér í sókn.

Vilborg Sigurðardóttir. 1847. Fósturbarn. Kirkjubæjarsókn.

Friðrik Guðmundsson. F. 1835. Vinnumaður. Hér í Sókn.

Jósep Eiríksson. F. 1833. Vinnumaður. Hallormsstaðasókn.

Ingibjörg Jónsdóttir. F. 1806. Vinnukona. Svalbarðssókn.

Ingibjörg Jónsdóttir. F. 1779. Niðurseta. Kirkjubæjarsókn.

1875-1886. Manntal 1 Október 1880.

Ármann Egilsson. F. 05,04,1850. D. 19,03,1926. Bóndi. Hér í sókn. Síðar bóndi á Snotrunesi í Borgarfirði frá 1886-1913.

Ólína Sigurgeirsdóttir. F. 23,08,1851. Gatlastöðum út í Kirkjubæjarsókn. D. 10,02,1933. Hans kona.

Egill Gunnar Ármannsson. F. 1875. Barn þeirra. Hér í sókn.

Jón Ágúst Ármannsson. F. 1877. Barn þeirra. Hér í sókn.

Egill Ísleifsson. F. 1807. Faðir bónda, lifir af eigum sínum. Hér í sókn.

Pétur Eyjólfsson. F. 1859. Vinnumaður. Eiðasókn.

Bergþór Björnsson. F. 1862. Vinnumaður. Hér í sókn.

Jónína Margrét Benjamínsdóttir. F. 1862. Vinnukona. Hér í sókn.

Vilborg Einarsdóttir. F. 1863. Vinnukona. Skeggjastaðasókn.

Þórunn Sigríður Sigmundsdóttir. F. 1875. Niðursetningur. Kirkjubæjarsókn.

Sigfús Sigurgeirsson. F. 1846. Húsmaður. Reykjahlíðarsókn.

Margrét Bjarnadóttir. F. 1848. Hans kona. Heydalasókn.

Ólöf Sigfúsdóttir. F. 1880. Dóttir þeirra. Hér í sókn.

1886-1887. Jóhann Jónsson.

1887-1889. Þorsteinn Þorteinsson.

1889-1891. Björn Þorleifsson.

1895-1896. Runólfur Daníelsson.

1889-1912.

Sigurður Einarsson F. 04-10-1850. D. 24-02-1922. Bóndi. Frá Stakahjalla. Hér í sókn.

Sigurbjörg Sigurðardóttir F. 14-03-1863. D. 23-02-1912. Kona hans. Frá Horni í Nesjum. Bjarnarnanessókn.

Einar Sigurðsson. F. 1887. Þeirra sonur. Eiðasókn.

Þórunn Ingileif Sigurðardóttir. F. 1889. Barn hjónanna. Eiðasókn.

Jón Sigurðsson. F. 1891. Barn hjónanna. Hér í sókn.

Sigbjörn Sigurðsson. F. Barn hjónanna. Hér í sókn.

Margrét Elísabet Sigurðardóttir. F. 1894. Barn hjónanna. Hér í sókn.

Sæbjörg Sigurðardóttir. F. 1896. Barn hjónanna. Hér í sókn.

Þorvaldur Sigurðsson. F. 1898. Barn hjónanna. Hér í sókn.

Þórhildur Sigurðardóttir. 1900. Barn hjónanna. Hér í sókn.

Geir Sigurðsson. Stefán Sigurðsson. Bogi Sigurðsson.

1912-1920.

Sigfinnur Mikaelsson. F. 08-12-1879 D. 23-09-1930 úr Hálsþinghá

Jónína Einarsdóttir F. 20-07-1878 D. 08-04-1956 ættuð úr Fljótsdal.

Börn : Jón.

Einar.

Jóhanna.

Kristrún.

Sigríður.

Ingigerður.

Hansína.

Sigrún.

Mikael.

Þorbjörg.

Aðalbjörg.

Helga d barn.

Pálína d barn.

Anna d barn.

1920-1964.

Sigbjörn Sigurðsson F. 14-05-1892. D. 27-12-1972 frá Rauðholti.

Anna Guttormsdóttir F. 16-12-1888 D. 25-02-1970 Frá Ketilsstöðum.

Börn.

Helga.

Páll.

Einar.

Sigurbjörg.

Auður.

Guttormur.

Ásgerður.

Sævar.

frá 1955.

Sævar Sigbjarnarson. F. 27-02-1932. frá Rauðholti.

Ása Hafliðadóttir F. 28-09-1941 D. 08-11-1998. frá Ögri.

Börn: Líneik Anna. F. 03,11,1964.

Hafliði. F. 30,05,1966.

Helga. F. 18,05,1968.

Sigbjörn. F. 06,10,1974.

Sindri. F. 06,06,1985,

Posted at 01:22 am by bondakonan
Comments (1)